تخمین مدل بازده آتی انرژی در کشورهای منتخب نفتی با تأکید بر شاخص استرس مالی و ثبات سیاسی - شکوری آرش; عباسی غلامرضا; پیکارجو کامبیز; محرابیان زاده (مدیریت پویا و تحلیل کسب و کار)
هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل اثر شاخص استرس مالی و ثبات سیاسی بر بازده آتی انرژی در کشورهای منتخب عضو اوپک و ارائه مدلی ترکیبی برای پیش‌بینی رفتار آتی بازار انرژی است. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی و در دسته مطالعات پس‌رویدادی طی دوره ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۳ است. جامعه آماری شامل کشورهای در حال توسعه و نمونه آماری مشتمل بر کشورهای الجزایر، ایران، عراق، کویت، نیجریه، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی است. برای محاسبه شاخص استرس مالی، از روش تحلیل مؤلفه‌های اساسی (PCA) استفاده شد تا با کاهش ابعاد داده‌های اقتصادی، شاخص ترکیبی‌ای از متغیرهایی مانند اندازه دولت، درآمدهای مالیاتی، نسبت پول به نقدینگی، بدهی غیردولتی، نرخ بهره واقعی و نرخ ارز حقیقی استخراج شود. داده‌ها از منابع بین‌المللی گردآوری و پایایی آن‌ها با آزمون‌های LLC و کائو تأیید شد. سپس مدل پانل رگرسیونی با استفاده از الگوی انتقال ملایم پانلی (PSTR) جهت بررسی رابطه غیرخطی بین شاخص استرس مالی، ثبات سیاسی و بازده آتی انرژی برآورد گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که شاخص استرس مالی تأثیر منفی و معناداری بر بازده آتی انرژی دارد (β = -0.11, p < 0.05) و این اثر در سطوح بالاتر استرس مالی شدت بیشتری می‌یابد. همچنین، شاخص ثبات سیاسی اثر مثبت و معناداری بر بازده آتی انرژی دارد (β = 0.49, p < 0.1). علاوه بر این، متغیرهای تولید ناخالص داخلی (β = 0.08) و فناوری اطلاعات و ارتباطات (β = 0.17) نیز اثر مثبت و معنی‌داری بر بازده انرژی نشان دادند. آزمون‌های هم‌انباشتگی پانلی و آزمون‌های تشخیصی دلالت بر وجود رابطه بلندمدت و پایداری ضرایب مدل داشتند. مقدار ضریب تعیین تعدیل‌شده مدل برابر 0.82 محاسبه شد که نشان‌دهنده قدرت تبیین بالای متغیرها در پیش‌بینی بازده آتی انرژی است. نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر نشان داد که استرس مالی بالا می‌تواند موجب کاهش بازده انرژی در کشورهای عضو اوپک شود، در حالی که ثبات سیاسی و رشد اقتصادی اثر تقویتی بر آن دارند. بنابراین، مدیریت ریسک‌های مالی، ارتقای شفافیت اقتصادی و بهبود حکمرانی سیاسی از الزامات کلیدی برای پایداری بازار انرژی و افزایش بازده آتی در کشورهای نفتی است.