تحلیل رفتارهای پویا و اندازه‌گیری نرخ سقوط بازار مالی در ایران - دارابی, معصومه; زمردیان, غلامرضا; بنی مهد, بهمن; فلاح شمس, میرفیض (مدیریت پویا و تحلیل کسب و کار)
هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل رفتارهای پویا و برآورد نرخ سقوط بازار مالی ایران با استفاده از مدل‌های بلک–شولز، هستون، و مدل‌های سقوط شرطی و سرعت فرار به‌منظور تبیین پویایی نوسانات و پیش‌بینی ریسک سقوط بازار است. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی است و در دسته مطالعات پس‌رویدادی قرار دارد. داده‌های مورد استفاده شامل شاخص سهام آزاد شناور، شاخص بازده نقدی، شاخص ۵۰ شرکت فعال، شاخص صنعت و شاخص مالی بازار سرمایه ایران طی یک دوره ده‌ساله است. ابتدا ارزش ذاتی شاخص‌ها با استفاده از مدل‌های قیمت‌گذاری دارایی بلک–شولز و هستون محاسبه و وضعیت بیش‌ارزش‌گذاری یا کم‌ارزش‌گذاری مشخص شد. سپس خروجی این مدل‌ها به عنوان ورودی برای مدل‌های سقوط مالی شامل مدل حداکثر سقوط، نرخ سقوط شرطی و مدل سرعت فرار به کار گرفته شد. آزمون‌های آماری شامل آزمون‌های ریشه واحد (ADF و PP)، آزمون ناهمسانی واریانس (ARCH)، کوانتیل رگرسیون پویا و آزمون‌های همگرایی شرطی، طول مدل و تابع زیان برای ارزیابی پایداری و دقت مدل‌ها اجرا گردیدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که داده‌های بازده شاخص‌ها در سطح اطمینان ۹۹ درصد مانا بوده و مدل بلک–شولز چندمتغیره GARCH(1,1) و مدل هستون، هر دو در برآورد ارزش ذاتی شاخص‌ها عملکرد معناداری دارند. شاخص سهام آزاد شناور و شاخص ۵۰ شرکت فعال نقش تعدیل‌کننده در نوسانات و سقوط بازار ایفا کردند، در حالی که شاخص بازده نقدی به عنوان متغیر پیش‌بینی‌کننده و شاخص مالی به عنوان تسریع‌کننده سقوط بازار عمل نمودند. مدل سرعت فرار در مقایسه با مدل حداکثر سقوط در شرایط بحرانی دقت بالاتری در پیش‌بینی نرخ سقوط بازار داشت. آزمون‌های پایداری و همگرایی نیز قابلیت پیش‌بینی مدل را در سطح معنی‌داری بالاتر از ۵ درصد تأیید کردند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که ترکیب مدل‌های کلاسیک قیمت‌گذاری دارایی با مدل‌های پویا و غیرخطی سقوط بازار، چارچوبی مؤثر برای تحلیل و پیش‌بینی نوسانات و ریسک سقوط در بازار سرمایه ایران فراهم می‌آورد. این مدل‌ها می‌توانند ابزارهای کاربردی برای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران، نهادهای نظارتی و سیاست‌گذاران اقتصادی جهت افزایش ثبات و کارایی بازار باشند.